به مشار اليه ، الى حال در كارهاى خارجهء دولت ، محولهء به خود ، انتظامى كامل داده و صراطى مستقيم بنياد نهاده ، كه از مرحلهء افراط و تفريط دور ، و آنچه را صلاح و صرفهء دولت ابدمدت بود ، معمول و منظور داشت . چون ازاء هرخدمت مكرمتى ، و پاداش هرنوع فدويت مرحمتى لازم و متحتم است ، لهذا در اين سال به يك‌قطعه نشان تمثال مهر مثال مكلل به الماس ، مفتخر و سرافراز گرديد ، و به مشير الدوله ملقب آمد . ديگر چون از جملهء خيرات خيّرات جاريات ، ذات ملكى صفات ، وظايف و مستمريات است ، كه هرساله و مبالغ كليه در وجه طلاب علوم دينيه و ذرّيهء حضرت خير البريّه ، و جمعى از اشراف و اعيان كه به تصاريف زمان ، حالت پريشان دارند ، به طريق استمرار معين و برقرار است كه از اين خوان كثير المائده ، اعلى و ادنى را فايده مىرسد و از آنقد وجوه هرساله بازيافت ، مرفه و آسوده حال ، به دعاى دوام دولت قاهره اشتغال مىنمايند . نظر به اين‌كه هرساله محاسبين ولايات كه در حقيقت ارباب محو و اثباتند جمعى را با حضور بلد و حالت حيات ، در جريدهء غايبين و متوفيات قلمداد مىنمودند ، و به اسامى بىمسمّى بر دفاتر ثبت ، و خويشتن متصرف مىشدند . چنان كه مظلوم محروم ، از عطاى مقسوم خود ، مىخواست در مقام اثبات حيات خود برآيد ، زياده از استمرارى سنوات مستقبل نقد و معجل ، مصارف تدارك سفر ، و تقبل و تعارف ارباب خير و شر مىكرد . به اين جهات اختلال كلى در اين باب حاصل بود ، مرحمت خديوانه و همت مقبلانه اقتضا فرمود كه انتظام امور وظايف و موقوفات را به عهدهء كاردانى نيكوطويت ، و صافى نيتى باكفايت محول و موكول فرمايند . كه بعدها اين خيرات خيّرات ، بدون افراط و تفريط بر دوام و ثبات ، بدون نفى و اثبات ، به ارباب استحقاق عايد و موصول گردد . لهذا در اين سال منصب وزارت وظايف و موقوفات كل ممالك محروسه را به كف كفايت حاجى ميرزا محمد خان ، دبير مهام خارجه مفوض و مرجوع فرموده ، به خلعت آفتاب‌طلعت ، لايق و شايستهء اين منصب و خدمت ، مفتخر و سرافراز گرديد . هم در